Pencen Terbitan: Siapa Layak Terima dan Bagaimana Ia Dikira

Pencen terbitan ialah pencen yang dibayar kepada keluarga seorang penjawat awam yang meninggal dunia — sama ada semasa masih berkhidmat atau selepas bersara. Ia datang daripada skim pencen kerajaan (dasar oleh JPA, bayaran oleh KWAP), bukan daripada simpanan atau caruman.

Panduan ini menerangkan siapa yang boleh menerimanya, bagaimana ia dikira, dan bila ia berhenti — berdasarkan Akta Pencen 1980 [Akta 227] dan Peraturan-Peraturan Pencen 1980 [P.U. (A) 176/1980]. Semua maklumat di sini adalah untuk rujukan umum. Keputusan sebenar ke atas mana-mana permohonan adalah keputusan JPA, bukan keputusan kami.

Jawapan ringkas

• Ya, keluarga boleh menerima pencen apabila seorang pegawai berpencen meninggal dunia. Bayaran ini dipanggil pencen terbitan, dan ada juga gratuiti terbitan (bayaran sekali gus).
• Jumlahnya bergantung pada bila pegawai itu meninggal dunia. Meninggal semasa berkhidmat dan meninggal selepas bersara dikira secara berbeza.
• Penerima utama ialah balu atau duda dan anak. Untuk gratuiti terbitan sahaja, ibu (atau bapa yang menjadi tanggungan jika ibu telah meninggal) juga boleh menerima.
• Pencen terbitan untuk anak ada tarikh tamat — biasanya apabila anak berkahwin atau mencapai umur 21 tahun, dengan dua pengecualian penting.
• Ini bukan pencen ilat atau pencen penakat PERKESO. Dua skim berbeza, dua pembayar berbeza. Lihat bahagian akhir panduan ini.

Apa itu pencen terbitan

Apabila seorang pegawai berpencen (pegawai yang mempunyai taraf berpencen di bawah Akta 227) meninggal dunia, kerajaan boleh memberikan bayaran kepada orang yang ditetapkan dalam peraturan. Bayaran ini ada dua bentuk:

Dalam sesetengah keadaan, kedua-duanya diberikan. Dalam keadaan lain, gratuiti terbitan sahaja yang diberikan — Seksyen 14(1) Akta 227 menyebut kemungkinan itu secara jelas.

Perkataan penting di sini ialah "boleh". Akta menggunakan perkataan may grant — pemberian ini adalah kuasa budi bicara, bukan hak automatik yang tercetus sendiri. Permohonan tetap perlu dibuat dan diluluskan.

Keadaan 1: pegawai meninggal dunia semasa masih berkhidmat

Ini dikawal oleh Seksyen 14(1) Akta 227.

Apabila seorang pegawai berpencen meninggal dunia semasa dalam perkhidmatan, keluarga boleh diberikan:

• pencen terbitan yang tidak kurang daripada satu perlima (1/5) daripada gaji akhir pegawai tersebut, dan gratuiti terbitan; atau
• gratuiti terbitan sahaja.

Satu perlima ialah lantai, bukan siling. Akta menyebut "not less than one-fifth" — jumlah sebenar boleh lebih tinggi, bergantung pada pengiraan di bawah Peraturan 14 (lihat bahagian "Bagaimana jumlahnya dikira").

"Gaji akhir" mempunyai makna khusus. Seksyen 2 Akta 227 mentakrifkannya sebagai gaji bulanan hakiki terakhir, termasuk apa-apa elaun berpencen. Ia bukan gaji kasar, bukan purata gaji, dan bukan jumlah bersih yang masuk ke akaun bank pada bulan terakhir.

Keadaan 2: pegawai meninggal dunia selepas bersara

Ini dikawal oleh Seksyen 15(1)(b) Akta 227, dan ia dikira secara berbeza.

Apabila seorang pesara berpencen meninggal dunia, penerima yang ditetapkan boleh diberikan pencen terbitan yang bersamaan dengan jumlah pencen yang telah dibayar kepada pesara itu.

Jadi kedudukannya mudah difahami: dalam Keadaan 1 keluarga bermula daripada lantai satu perlima gaji akhir; dalam Keadaan 2 keluarga meneruskan pencen yang sudah pun dibayar.

Syarat tambahan selepas 20 tahun

Ada satu syarat yang jarang diterangkan dan penting bagi keluarga yang lewat membuat tuntutan.

Jika pemberian pencen terbitan dibuat selepas tamat tempoh 20 tahun dari tarikh pesara itu bersara, ia hanya boleh diberikan apabila hubungan penerima dengan pegawai itu sudah wujud semasa pegawai masih dalam perkhidmatan. Seksyen 15(1)(b) menyenaraikannya:

• balu atau duda — perkahwinan berlaku semasa pegawai masih berkhidmat;
• anak atau anak tiri tanggungan — anak daripada perkahwinan yang berlangsung semasa pegawai masih berkhidmat;
• anak angkat — diambil sebagai anak angkat di bawah undang-undang bertulis, adat atau kebiasaan, semasa pegawai masih berkhidmat;
• anak tak sah taraf — dikandung semasa pegawai masih berkhidmat.

Satu lagi peruntukan yang berguna: Seksyen 15(2) menyatakan bahawa jika pencen pesara itu tidak diberikan atau telah terhenti di bawah Seksyen 21 sebelum kematiannya, pesara itu tetap dikira seolah-olah telah menerima pencen untuk tujuan pengiraan pencen terbitan.

Keadaan khas: pesara pencen pilihan yang meninggal sebelum pencen mula dibayar

Ini adalah keadaan yang paling mudah terlepas pandang.

Seorang pegawai boleh bersara secara pilihan seawal umur 40 tahun, tetapi pencen bulanannya mungkin hanya mula dibayar pada umur 45, 50 atau 55 tahun bergantung pada kategorinya. Jadi ada tempoh — kadangkala bertahun-tahun — di mana seseorang sudah bersara tetapi belum menerima sesen pun pencen.

Seksyen 12(4) Akta 227 menutup jurang itu. Jika pegawai yang bersara di bawah Seksyen 12(1) meninggal dunia sebelum mencapai umur 45, 50 atau 55 tahun (mengikut mana yang berkenaan), pencen terbitan yang tidak kurang daripada satu perlima gaji akhir boleh diberikan serta-merta, bersama gratuiti terbitan — atau gratuiti terbitan sahaja.

Perkataan "forthwith" dalam Akta bermaksud keluarga tidak perlu menunggu sehingga tarikh pesara itu sepatutnya mula menerima pencen.

Siapa yang boleh menerima

Ini ditetapkan oleh Peraturan 15, P.U. (A) 176/1980, dan senarainya berbeza antara pencen terbitan dan gratuiti terbitan.

Pencen terbitan (atau elaun persaraan terbitan) boleh diberikan kepada:

• balu atau duda;
• anak; atau
• balu atau duda dan anak.

⚠ Satu syarat khusus bagi duda: tuntutan oleh seorang duda hanya boleh dibuat jika pegawai wanita yang meninggal dunia itu berada dalam perkhidmatan pada atau selepas 1 Julai 1980.

Gratuiti terbitan boleh diberikan kepada senarai yang lebih luas — orang di atas, dan sebagai tambahan:

• ibu kepada pegawai yang meninggal dunia; atau
• bapa yang menjadi tanggungan, jika ibu sudah tiada.

Jika tiada seorang pun daripada mereka, gratuiti terbitan sahaja boleh diberikan kepada wakil diri yang sah (legal personal representative) pegawai tersebut.

Maksud "anak" di bawah Akta ini

Seksyen 2 Akta 227 mentakrifkan "anak" dengan lebih luas daripada yang disangka ramai:

• anak berumur bawah 21 tahun, termasuk anak yang lahir selepas kematian bapa, anak tiri yang menjadi tanggungan, dan anak tak sah taraf;
• anak angkat — diambil di bawah undang-undang bertulis berkaitan pengangkatan, atau di bawah adat atau kebiasaan, dengan bukti pengangkatan yang memuaskan;
• anak pada apa-apa umur yang terencat akal atau cacat kekal dari segi fizikal dan tidak berupaya menyara diri — dengan syarat keadaan itu berlaku sebelum anak itu mencapai umur 21 tahun.

Bagaimana pembahagian dibuat antara penerima

Peraturan 16, P.U. (A) 176/1980.

Pencen terbitan, elaun persaraan terbitan atau gratuiti terbitan boleh dibayar kepada penerima yang layak dalam kadar bahagian yang difikirkan patut oleh Yang di-Pertuan Agong. Tiada formula pembahagian tetap yang dinyatakan dalam peraturan.

Pembahagian itu juga boleh diagihkan semula apabila mana-mana penerima meninggal dunia atau tidak lagi layak. Jika seorang penerima baharu membuat tuntutan selepas bayaran bermula, tarikh pengagihan semula ialah satu bulan dari tarikh tuntutan, dan apa-apa bayaran yang telah dibuat sebelum tarikh itu kekal sah.

Bila pencen terbitan berhenti

Seksyen 16 Akta 227. Bagi seorang anak, pencen terbitan berhenti apabila anak itu berkahwin atau mencapai umur 21 tahun, mengikut mana yang lebih awal — dengan dua pengecualian:

1. Anak yang terencat akal atau cacat kekal dari segi fizikal dan tidak berupaya menyara diri (dengan syarat keadaan itu berlaku sebelum umur 21 tahun). Bayaran tidak terhenti pada umur 21.
2. Anak yang sedang menerima pendidikan di institusi pengajian tinggi, tetapi tidak melebihi pendidikan ke peringkat ijazah pertama. Bagi anak ini, bayaran berhenti apabila dia tamat atau berhenti daripada pengajian tersebut, atau apabila dia berkahwin — mengikut mana yang lebih awal.

Pengecualian kedua itu bermakna seorang anak yang masuk universiti sebelum umur 21 boleh terus menerima pencen terbitan melebihi umur 21, tetapi hanya sehingga ijazah pertama.

Bagaimana jumlahnya dikira

Peraturan 14, P.U. (A) 176/1980 menyatakannya dengan ringkas: pencen terbitan dan gratuiti terbitan "dikira mengikut cara yang sama seperti pengiraan pencen dan gratuiti di bawah Peraturan 4".

Ini bermakna pencen terbitan mewarisi setiap cabang Peraturan 4 — dan Peraturan 4 mempunyai tiga cabang berbeza, bukan satu formula tunggal:

⚠ Sebab itu kami tidak memberikan satu formula tunggal di halaman ini. Menyebut 1/600 sahaja akan memberi angka yang terlalu rendah kepada keluarga pegawai yang bersara atas sebab perubatan atau kerana jawatannya dimansuhkan — iaitu dua kumpulan yang paling terkesan jika angka itu salah.

Perlu diingat juga: "bulan perkhidmatan boleh dikira" bukan bermaksud tempoh bekerja. Peraturan 7 mengecualikan beberapa jenis tempoh daripada perkhidmatan boleh dikira, termasuk cuti tanpa gaji biasa, tempoh latihan yang hanya dibayar elaun, tempoh perkhidmatan yang tamat kerana tindakan tatatertib, dan perkhidmatan sambilan atau sementara. Hanya rekod perkhidmatan rasmi boleh menentukannya.

Pencen terbitan tidak kekal pada jumlah yang sama

Akta Penyelarasan Pencen 1980 [Akta 238], Seksyen 3(1) menetapkan bahawa pencen dan faedah lain yang diberikan kepada pegawai dan tanggungan mereka "diselaraskan setiap tahun dengan kenaikan dua peratus", berkuat kuasa mulai Januari setiap tahun.

Jadi jumlah yang dilihat pada tahun pertama bukan jumlah yang kekal selama-lamanya. Seksyen 3(2) membenarkan Yang di-Pertuan Agong menetapkan peratusan yang lebih tinggi melalui perintah dalam Warta bagi keadaan tertentu.

Apa yang kami tidak nyatakan di sini, dan sebabnya

Kami memilih untuk tidak memberikan beberapa angka kerana kami belum dapat mengesahkannya daripada sumber rasmi yang boleh dirujuk. Menyatakan angka yang tidak boleh dijejaki adalah lebih buruk daripada tidak menyatakannya:

• Kadar pencen tanggungan (dependant's pension). Seksyen 18 Akta 227 memperuntukkan pencen tanggungan sebagai tambahan kepada pencen terbitan, apabila pegawai meninggal dunia dalam keadaan Seksyen 17 (kecederaan semasa menjalankan tugas rasmi, kemalangan dalam perjalanan, atau penyakit akibat sifat tugas — dan bukan disebabkan kecuaian atau salah laku) dan kematian berlaku dalam tempoh tujuh tahun dari tarikh kecederaan atau penyakit itu. Kadarnya ditetapkan dalam Peraturan 19 sebagai pecahan gaji pegawai yang berubah mengikut siapa yang masih hidup — balu, anak, ibu atau bapa tanggungan — dan berapa ramai. Kami tidak menyenaraikan pecahan itu di sini kerana ia hanya terpakai selepas JPA menentukan bahawa kematian itu memenuhi Seksyen 17; tanpa penentuan itu, angka tersebut tidak terpakai langsung.
• Kadar pencen hilang upaya di bawah Seksyen 17. Peraturan 17 menetapkannya mengikut darjah hilang upaya kekal, dan darjah itu juga ditentukan oleh JPA. Peraturan 18 pula membenarkan pemberian sementara diberikan sementara darjah itu belum ditentukan.
• Jumlah pencen minimum semasa. Seksyen 22A menetapkan lantai bagi perkhidmatan 25 tahun ke atas pada RM180 sebulan "atau apa-apa amaun yang ditentukan oleh Yang di-Pertuan Agong dari semasa ke semasa melalui pemberitahuan dalam Warta". Angka RM180 dalam teks itu jelas sudah lama; angka operasi sebenar berada dalam pemberitahuan Warta yang belum kami temui. Kami tidak menyatakan RM180, dan kami juga tidak menyatakan mana-mana angka lebih tinggi yang sering disebut di tempat lain.

Sila rujuk JPA atau KWAP untuk angka-angka ini.

Pencen terbitan (JPA/KWAP) bukan pencen penakat (PERKESO)

Ini kekeliruan yang paling kerap berlaku, kerana kedua-duanya adalah pencen berkanun yang dibayar oleh badan kerajaan kepada keluarga selepas kematian.

Jika anda mencari maklumat tentang pencen ilat atau pencen penakat, DuitMap tidak menerangkan skim itu — sila rujuk terus ke perkeso.gov.my. Kami sengaja tidak menghala anda ke halaman caruman SOCSO, kerana caruman dan faedah adalah dua perkara berbeza.

Langkah seterusnya

• Untuk anggaran pencen dan gratuiti pegawai itu sendiri, gunakan kalkulator pencen penjawat awam — pencen terbitan dikira daripada asas yang sama, di bawah Peraturan 14.
• Jika anda menimbang bersara awal dan risau tentang tempoh sebelum pencen bermula, lihat syarat kelayakan pencen pilihan.
• Jika anda seorang pesara dan mahu tahu bila pencen bulanan masuk, lihat jadual tarikh bayaran pencen 2026.
• Jika anda masih berkhidmat dan mahu tahu tarikh gaji, lihat jadual gaji penjawat awam.
• Jika keluarga anda juga bergantung pada simpanan KWSP selain pencen, semak jurang simpanan persaraan anda.
• Untuk gambaran keseluruhan topik pencen penjawat awam, mulakan di Panduan Pencen Penjawat Awam.

Semua maklumat di halaman ini adalah untuk rujukan umum. Sila semak dengan JPA atau KWAP untuk keadaan sebenar anda — kelayakan dan jumlah adalah keputusan JPA berdasarkan rekod perkhidmatan rasmi.

Rujukan rasmi

• Akta Pencen 1980 [Akta 227] — teks kemas kini AGC setakat 15 Disember 2024: lom.agc.gov.my — Seksyen 2, 6(1), 12(4), 14, 15, 16, 17, 18, 22A
• Peraturan-Peraturan Pencen 1980 [P.U. (A) 176/1980] — teks kemas kini AGC setakat 1 Januari 2023 — Peraturan 4, 7, 14, 15, 16
• Akta Penyelarasan Pencen 1980 [Akta 238] — teks kemas kini AGC setakat 1 Februari 2013 — Seksyen 3
• Bahagian Pencen, Jabatan Perkhidmatan Awam: pencen.jpa.gov.my
• Kumpulan Wang Persaraan (Diperbadankan) — KWAP: kwap.gov.my

Semakan terakhir: 31 Julai 2026.