Apa Maksud Freelancer di Malaysia? Beza Freelancer, Pekerja Gig dan Pekerja Biasa

Semakan: 25 April 2026

Artikel ini ialah panduan umum untuk pendidikan kewangan dan pekerjaan. Ia bukan nasihat undang-undang. Untuk kes pertikaian sebenar, semak dengan Jabatan Tenaga Kerja, PERKESO, KWSP, LHDN atau penasihat undang-undang.

Apa Maksud Freelancer di Malaysia?

Secara mudah, freelancer ialah individu yang bekerja sendiri dan menawarkan servis kepada klien, biasanya berdasarkan projek, tugasan, hasil kerja atau tempoh kontrak tertentu. Freelancer biasanya bukan pekerja tetap kepada satu majikan, tetapi menjalankan kerja sebagai kontraktor bebas atau penyedia perkhidmatan.

Contoh freelancer termasuk:

• freelance designer
• freelance writer
• freelance video editor
• freelance photographer
• freelance web developer
• freelance social media manager
• consultant projek
• penterjemah bebas
• jurugambar atau juruvideo projek
• sesetengah pekerja gig atau platform worker

Namun, dalam undang-undang Malaysia, istilah “freelancer” tidak boleh digunakan secara terlalu longgar. Yang lebih penting ialah hubungan kerja sebenar: adakah seseorang itu benar-benar bekerja sendiri, atau sebenarnya bekerja seperti pekerja biasa di bawah kawalan majikan?

Definisi Praktikal Freelancer

Untuk tujuan artikel ini, definisi praktikal yang selamat ialah:

Freelancer ialah individu yang menyediakan servis kepada klien di bawah hubungan kontraktor bebas atau contract for service, dan bukan bekerja sebagai pekerja di bawah contract of service.

Bezanya besar. Jika seseorang berada di bawah contract of service, dia lebih dekat kepada status pekerja. Jika seseorang berada di bawah contract for service, dia lebih dekat kepada status kontraktor bebas, freelancer atau pekerja gig, bergantung kepada keadaan kerja.

KWSP menerangkan bahawa “kontrak perkhidmatan” ialah perjanjian di mana seseorang bersetuju mengambil bekerja seseorang lain sebagai pekerja, dan orang itu bersetuju untuk berkhidmat dengan majikannya sebagai pekerja. KWSP juga menyatakan kontrak perkhidmatan boleh dibuat secara bertulis atau lisan, nyata atau tersirat. (kwsp.gov.my)

Kenapa Status Freelancer Ini Penting?

Status ini penting kerana ia boleh menentukan sama ada anda patut menerima atau mencarum kepada:

• KWSP
• SOCSO / PERKESO
• EIS
• gaji minimum
• overtime
• cuti tahunan
• cuti sakit
• slip gaji
• perlindungan pekerja
• cukai pendapatan sebagai pekerja atau sebagai individu bekerja sendiri

Jika anda benar-benar freelancer, anda biasanya perlu urus sendiri pendapatan, cukai, simpanan persaraan dan perlindungan sosial. Jika anda sebenarnya pekerja tetapi dilabel “freelancer”, anda mungkin kehilangan hak yang sepatutnya anda dapat sebagai pekerja.

Freelancer vs Pekerja Biasa

Perbezaan paling penting ialah siapa yang mengawal kerja.

Pekerja biasa biasanya bekerja di bawah arahan majikan. Majikan boleh menentukan jadual, lokasi kerja, cara kerja, KPI, sistem, uniform, supervisor dan prosedur harian. Pekerja juga biasanya dibayar gaji secara berkala seperti bulanan, mingguan, harian atau ikut jam.

Freelancer pula biasanya menjual servis atau hasil kerja kepada klien. Klien boleh tetapkan hasil yang diperlukan, deadline dan bayaran, tetapi freelancer biasanya masih mengawal cara kerja sendiri.

Contoh mudah:

Label sahaja tidak menentukan status. Kalau kontrak tulis “freelancer” tetapi kerja harian sangat menyerupai pekerja biasa, status itu boleh dipersoalkan.

Freelancer vs Pekerja Gig

Di Malaysia, “freelancer” dan “pekerja gig” sering bertindih, tetapi tidak semestinya sama.

Freelancer ialah istilah umum untuk orang yang bekerja sendiri dan menyediakan servis kepada klien. Pekerja gig pula kini mempunyai rangka undang-undang khusus melalui Akta Pekerja Gig 2025 [Akta 872], yang mula dikuatkuasakan pada 31 Mac 2026 menurut siaran media KESUMA. (mohr.gov.my)

FAQ rasmi KESUMA menyatakan pekerja gig di bawah Akta Pekerja Gig 2025 ialah individu warganegara atau pemastautin tetap Malaysia yang memeterai perjanjian perkhidmatan atau contract for service dengan entiti kontrak, termasuk penyedia platform, dan menerima pendapatan atas perkhidmatan yang dilaksanakan. Akta ini meliputi pekerja gig melalui sistem pengantara digital dan juga pekerja gig tanpa platform digital yang disenaraikan dalam jadual akta. (mohr.gov.my)

Maksud mudahnya:

• Semua pekerja gig boleh jadi sejenis freelancer atau pekerja sendiri.
• Tetapi tidak semua freelancer semestinya masuk dalam kategori pekerja gig di bawah Akta Pekerja Gig 2025.
• Freelancer biasa seperti consultant B2B, software developer kontrak atau designer projek mungkin perlu dinilai berdasarkan kontrak dan cara kerja sebenar.

Contoh Pekerja Gig Tanpa Platform Digital

Akta Pekerja Gig 2025 bukan hanya untuk rider atau pemandu e-hailing. FAQ KESUMA menyenaraikan beberapa perkhidmatan tanpa sistem pengantara digital yang boleh diliputi, termasuk lakonan, aktiviti perfileman, muzik, estetik, terjemahan, kewartawanan, penjagaan, fotografi dan videografi. (mohr.gov.my)

Contoh yang mungkin termasuk:

• pelakon
• petugas produksi filem
• penyanyi
• pemuzik
• jurusolek
• pendandan rambut
• penterjemah
• pemberita sambilan
• caregiver
• jurugambar
• juruvideo

Namun, skop sebenar tetap perlu disemak dengan jadual dan peraturan terkini di bawah Akta Pekerja Gig 2025.

Contract of Service vs Contract for Service

Ini bahagian paling penting.

1. Contract of service

Contract of service biasanya merujuk kepada hubungan majikan-pekerja. Jika anda berada dalam hubungan ini, anda mungkin dikira pekerja dan tertakluk kepada undang-undang pekerjaan yang berkaitan.

Ciri-ciri biasa:

• kerja di bawah kawalan majikan
• ada jadual kerja tetap
• perlu ikut arahan supervisor
• dibayar gaji berkala
• menggunakan sistem, premis atau peralatan majikan
• kerja menjadi sebahagian operasi harian syarikat
• mungkin ada KWSP, SOCSO, EIS, slip gaji dan hak pekerja

Akta Kerja 1955 selepas pindaan meliputi semua pekerja sektor swasta tanpa mengira had gaji, tetapi JTKSM menjelaskan pindaan itu terpakai kepada Semenanjung Malaysia dan Wilayah Persekutuan Labuan; Sabah dan Sarawak masih tertakluk kepada ordinan buruh masing-masing. (jtksm.mohr.gov.my)

2. Contract for service

Contract for service biasanya merujuk kepada hubungan klien-kontraktor bebas. Ini lebih dekat dengan freelancer, consultant, kontraktor bebas atau pekerja gig.

Ciri-ciri biasa:

• bekerja untuk hasil tertentu, bukan sekadar masa bekerja
• dibayar ikut projek, milestone, tugasan atau invoice
• boleh bekerja dengan ramai klien
• mengawal cara kerja sendiri
• guna peralatan sendiri
• tanggung kos dan risiko bisnes sendiri
• tiada gaji bulanan seperti pekerja biasa

Untuk pekerja gig, FAQ KESUMA secara khusus menggunakan konsep contract for service dalam definisi pekerja gig di bawah Akta Pekerja Gig 2025. (mohr.gov.my)

Checklist: Anda Freelancer atau Sebenarnya Pekerja?

Gunakan checklist ini sebagai panduan awal.

Anda mungkin freelancer jika:

• anda hantar invoice kepada klien
• anda dibayar ikut projek, tugasan atau deliverable
• anda boleh ambil lebih daripada satu klien
• anda kawal cara kerja sendiri
• anda guna laptop, kamera, software atau alat sendiri
• anda tanggung kos kerja sendiri
• anda boleh tentukan workflow sendiri
• anda tiada jadual harian tetap daripada klien
• anda boleh untung lebih jika kerja cekap, dan rugi jika kos tinggi
• anda tidak menerima slip gaji pekerja biasa

Anda mungkin pekerja jika:

• anda ada jadual tetap
• anda perlu clock in atau hadir pada masa tertentu
• anda perlu ikut arahan supervisor setiap hari
• anda dibayar gaji berkala
• anda bekerja di premis majikan
• anda menggunakan uniform, sistem atau peralatan majikan
• anda tidak bebas ambil klien lain
• kerja anda sebahagian daripada operasi harian syarikat
• majoriti pendapatan anda datang daripada satu syarikat
• anda diberi tugas seperti pekerja lain dalam syarikat

Dalam konteks Akta Kerja 1955, JTKSM menyatakan bahawa dalam keadaan tiada kontrak bertulis, seseorang boleh dianggap pekerja dalam prosiding kesalahan jika wujud elemen seperti cara kerja atau waktu kerja di bawah kawalan orang lain, peralatan dibekalkan orang lain, kerja menjadi sebahagian perniagaan orang lain, kerja dibuat untuk faedah orang lain, atau bayaran gaji berkala menjadi majoriti pendapatan. (jtksm.mohr.gov.my)

Contoh Situasi

Contoh 1: Designer freelance

Aina mengambil projek design logo bernilai RM1,500.

Dia berbincang dengan klien tentang brief, hantar invoice, guna laptop sendiri dan boleh ambil projek daripada klien lain.

Kemungkinan status: freelancer / kontraktor bebas.

Sebabnya, Aina menjual hasil kerja, bukan bekerja di bawah jadual harian klien.

Contoh 2: “Freelancer” tetapi kerja macam staff

Ben dilabel sebagai freelancer oleh syarikat. Tetapi dia perlu datang pejabat Isnin hingga Jumaat, 9 pagi hingga 6 petang, ikut arahan manager, guna komputer syarikat dan dibayar jumlah tetap setiap bulan.

Kemungkinan status: boleh menyerupai pekerja, walaupun kontrak guna perkataan freelancer.

Dalam kes seperti ini, label “freelancer” sahaja tidak cukup. Cara kerja sebenar perlu dilihat.

Contoh 3: Cashier part-time

Farah bekerja 4 jam sehari di kedai. Jadual ditetapkan manager, dia perlu hadir mengikut shift, guna sistem POS kedai dan dibayar ikut jam.

Kemungkinan status: pekerja part-time, bukan freelancer.

Part-time tidak sama dengan freelance. Pekerja part-time masih boleh berada di bawah hubungan majikan-pekerja.

Contoh 4: Video editor projek

Danish menerima footage daripada klien, edit dari rumah, caj RM300 satu video, hantar invoice dan bebas menentukan cara editing selagi siap sebelum deadline.

Kemungkinan status: freelancer.

Contoh 5: Rider melalui platform

Seorang rider menerima tugasan melalui platform digital dan menerima pendapatan berdasarkan tugasan atau transaksi.

Kemungkinan status: pekerja gig / individu bekerja sendiri, dengan perlindungan tertentu bergantung kepada Akta Pekerja Gig 2025 dan skim PERKESO yang berkaitan.

Freelancer Ada KWSP Ke?

Untuk pekerja biasa di bawah contract of service, KWSP boleh menjadi caruman wajib. KWSP menyatakan majikan bertanggungjawab membuat caruman bagi pekerja di bawah kontrak perkhidmatan atau perantisan, dan caruman dibuat berdasarkan upah. (kwsp.gov.my)

Untuk freelancer yang benar-benar bekerja sendiri, caruman KWSP biasanya bukan caruman wajib seperti pekerja bergaji. Namun, KWSP mempunyai i-Saraan, iaitu caruman sukarela untuk individu bekerja sendiri, golongan tiada pendapatan tetap dan pekerja ekonomi gig. (kwsp.gov.my)

Maksud mudah:

• Kalau anda pekerja → semak KWSP pada slip gaji.
• Kalau anda freelancer tulen → anda perlu urus simpanan persaraan sendiri.
• Kalau mahu mencarum secara sukarela → semak i-Saraan atau caruman sukarela KWSP.

Bacaan berkaitan:
[[Cara Kira KWSP]]

Freelancer Ada SOCSO / PERKESO Ke?

Untuk pekerja bermajikan, PERKESO mempunyai caruman pekerja bermajikan. PERKESO menyatakan pekerja secara amnya mencarum untuk perlindungan di bawah Act 4 dan Act 800 bergantung kepada kelayakan. (perkeso.gov.my)

Untuk freelancer atau individu bekerja sendiri, perlindungan yang lebih relevan biasanya ialah Skim Keselamatan Sosial Pekerjaan Sendiri / LINDUNG KENDIRI. PERKESO menyatakan skim ini diwujudkan untuk memberi perlindungan kepada individu yang menjalankan pekerjaan sendiri di bawah Akta Keselamatan Sosial Pekerjaan Sendiri 2017, dan perlindungan skim ini telah diperluas kepada 20 sektor pekerjaan sendiri. (perkeso.gov.my)

Untuk pekerja gig melalui platform, FAQ KESUMA menyatakan Akta Pekerja Gig 2025 menggariskan kewajipan penyedia platform termasuk memastikan pendaftaran pekerja gig di bawah Akta 789 dan membuat potongan daripada pendapatan pekerja gig untuk caruman keselamatan sosial melalui sistem perantara digital. (mohr.gov.my)

Namun, untuk entiti kontrak selain penyedia platform, FAQ yang sama menyatakan kewajipan perlindungan keselamatan sosial di bawah Akta Pekerja Gig 2025 pada peringkat permulaan hanya dikenakan kepada penyedia platform; pekerja gig dengan entiti kontrak selain penyedia platform digalakkan mencarum perlindungan keselamatan sosial sendiri di bawah Akta 789. (mohr.gov.my)

Bacaan berkaitan:
[[Cara Kira SOCSO dan EIS Malaysia]]

Freelancer Ada EIS Ke?

EIS biasanya berkait dengan pekerja di bawah majikan, bukan freelancer tulen yang bekerja sendiri. PERKESO menyatakan caruman EIS ialah 0.4% daripada gaji bulanan anggapan pekerja, iaitu 0.2% dibayar majikan dan 0.2% dipotong daripada gaji pekerja, dan majikan sektor swasta perlu membayar caruman bulanan bagi pihak setiap pekerja. (perkeso.gov.my)

Jadi, jika anda freelancer tulen tanpa majikan, biasanya tiada EIS seperti pekerja biasa. Tetapi jika anda dilabel freelancer sedangkan hubungan kerja sebenar menyerupai pekerja, status itu perlu disemak dengan lebih teliti.

Freelancer Kena Ikut Gaji Minimum Ke?

Untuk freelancer tulen, bayaran biasanya berdasarkan kontrak, projek, deliverable, invoice atau kadar servis yang dipersetujui. Ia bukan semestinya “gaji” seperti pekerja biasa.

Tetapi jika seseorang sebenarnya pekerja, walaupun dipanggil freelancer, isu gaji minimum boleh jadi relevan. Sebab itu penting untuk tentukan dahulu sama ada hubungan kerja itu contract of service atau contract for service.

Untuk pekerja gig pula, Akta Pekerja Gig 2025 memperkenalkan kerangka khusus, termasuk Majlis Perundingan Gig yang menurut siaran media KESUMA berperanan menasihati kerajaan dalam penetapan kadar pendapatan minimum dan standard berkaitan sektor. (mohr.gov.my)

Bacaan berkaitan:
[[Gaji Minimum Malaysia 2025 & 2026]]
[[Kerja Part-Time Perlu Ikut Gaji Minimum Ke?]]

Freelancer Kena Bayar Cukai Ke?

Ya, pendapatan freelance masih boleh menjadi pendapatan bercukai jika memenuhi syarat cukai pendapatan. LHDN menyatakan setiap individu bercukai perlu mengisytiharkan pendapatan tahunan dan membayar cukai pendapatan. (hasil.gov.my)

LHDN juga menyatakan cukai pendapatan dikenakan terhadap pendapatan yang terakru atau terbit di Malaysia, atau diterima di Malaysia dari luar Malaysia bagi setiap tahun taksiran, dan individu yang mempunyai pendapatan melebihi nilai ambang perlu mendaftar fail cukai pendapatan. (hasil.gov.my)

Untuk aktiviti digital atau perniagaan digital, LHDN menyatakan individu atau syarikat perlu mempunyai nombor fail cukai pendapatan, mengisytiharkan semua pendapatan diterima termasuk aktiviti digital, dan melengkapkan Borang e-B melalui e-Filing jika berkaitan. (hasil.gov.my)

Maksud mudah untuk freelancer:

• simpan rekod income
• simpan invoice
• simpan resit belanja kerja
• asingkan akaun peribadi dan akaun kerja jika boleh
• jangan tunggu sampai hujung tahun baru susun dokumen
• semak sama ada perlu lapor pendapatan melalui Borang B atau borang yang sesuai

Bacaan berkaitan:
[[PCB vs Cukai Pendapatan: Apa Beza Sebenar?]]

Risiko Salah Label: Bila “Freelancer” Sebenarnya Pekerja

Kadang-kadang syarikat menggunakan label freelancer untuk kerja yang sebenarnya menyerupai kerja pekerja biasa. Ini boleh berlaku untuk mengelakkan tanggungjawab seperti KWSP, SOCSO, EIS, gaji minimum, cuti atau bayaran overtime.

Contoh tanda amaran:

• dipanggil freelancer tetapi wajib datang pejabat setiap hari
• ada jadual tetap seperti pekerja full-time
• tidak boleh ambil klien lain
• semua alat kerja disediakan syarikat
• kerja dikawal sepenuhnya oleh supervisor
• dibayar gaji bulanan tetap
• tiada invoice, tetapi bayaran seperti payroll
• kerja adalah sebahagian operasi utama syarikat

Jika banyak tanda ini wujud, status sebenar patut disemak semula. JTKSM menyenaraikan elemen seperti kawalan ke atas cara kerja, waktu kerja, peralatan, kerja sebagai sebahagian perniagaan orang lain dan bayaran gaji berkala sebagai faktor yang boleh menunjukkan seseorang itu pekerja dalam keadaan tertentu. (jtksm.mohr.gov.my)

Apa Yang Freelancer Patut Ada?

Jika anda benar-benar freelancer, cuba pastikan ada dokumen asas ini:

• kontrak atau quotation
• skop kerja
• kadar bayaran
• deadline
• terma pembatalan
• terma revision
• invoice
• bukti bayaran
• rekod perbelanjaan kerja
• rekod cukai
• rekod caruman KWSP atau PERKESO jika ada

Ini penting kerana freelancer tidak mempunyai slip gaji biasa seperti pekerja. Dokumen inilah yang membantu anda buktikan pendapatan, tuntut bayaran, urus cukai dan semak kewangan sendiri.

Ayat Mudah Untuk Tanya Klien atau Syarikat

Jika status kerja tidak jelas, anda boleh tanya:

“Untuk kerja ini, saya dianggap pekerja syarikat atau kontraktor bebas/freelancer?”

Atau:

“Adakah bayaran ini melalui payroll dengan KWSP, SOCSO dan EIS, atau melalui invoice sebagai contract for service?”

Atau jika anda bekerja seperti staff:

“Saya nak semak status kerja saya kerana jadual, arahan kerja dan bayaran nampak seperti pekerja biasa. Adakah saya akan didaftarkan untuk KWSP, SOCSO dan EIS?”

Ayat ini penting supaya status kerja jelas dari awal.

Kesimpulan

Freelancer di Malaysia secara praktikal ialah individu yang bekerja sendiri dan menyediakan servis kepada klien, biasanya di bawah contract for service. Tetapi label freelancer sahaja tidak cukup. Yang lebih penting ialah cara kerja sebenar: siapa kawal kerja, bagaimana bayaran dibuat, sama ada ada jadual tetap, siapa sediakan alat kerja, dan sama ada individu itu benar-benar bebas mengambil klien lain.

Jika seseorang bekerja seperti pekerja biasa, dia mungkin bukan freelancer walaupun kontraknya menggunakan perkataan “freelancer”. Jika seseorang benar-benar bekerja sendiri, dia perlu urus sendiri cukai, simpanan persaraan dan perlindungan sosial seperti i-Saraan atau LINDUNG KENDIRI.

FAQ

1. Freelancer sama dengan part-time ke?

Tidak semestinya. Part-time boleh jadi pekerja di bawah majikan. Freelancer pula biasanya bekerja sendiri untuk klien.

2. Kalau kontrak tulis freelancer, adakah saya automatik bukan pekerja?

Tidak semestinya. Cara kerja sebenar masih penting. Jika kerja anda dikawal seperti pekerja biasa, status itu patut disemak semula.

3. Freelancer wajib ada KWSP?

Freelancer tulen biasanya tidak ada potongan KWSP wajib seperti pekerja bergaji, tetapi boleh mencarum secara sukarela melalui i-Saraan. (kwsp.gov.my)

4. Freelancer ada PERKESO?

Freelancer atau individu bekerja sendiri boleh semak perlindungan melalui LINDUNG KENDIRI / Skim Keselamatan Sosial Pekerjaan Sendiri. Untuk pekerja gig platform, Akta Pekerja Gig 2025 turut memperuntukkan mekanisme potongan caruman keselamatan sosial melalui penyedia platform. (perkeso.gov.my)

5. Freelancer ada EIS?

Freelancer tulen biasanya tidak ada EIS seperti pekerja biasa kerana EIS melibatkan caruman pekerja dan majikan. Jika hubungan kerja sebenar ialah majikan-pekerja, barulah isu EIS perlu disemak. (perkeso.gov.my)

6. Freelancer kena bayar cukai?

Ya, pendapatan freelance boleh dikenakan cukai jika memenuhi syarat. LHDN menyatakan individu bercukai perlu mengisytiharkan pendapatan tahunan dan membayar cukai. (hasil.gov.my)

7. Pekerja gig sama dengan pekerja biasa?

Tidak semestinya. FAQ KESUMA menyatakan pekerja gig bukan pekerja atau workman di bawah undang-undang perburuhan sedia ada dalam konteks yang dijelaskan, tetapi Akta Pekerja Gig 2025 menyediakan rangka perlindungan khusus untuk pekerja gig. (mohr.gov.my)

Bacaan berkaitan di DuitMap

• Part-Time Ada KWSP, SOCSO dan EIS Ke?
• Kerja Part-Time Perlu Ikut Gaji Minimum Ke?
• Kalkulator Gaji Minimum Part-Time Malaysia
• Cara Kira KWSP
• Cara Kira SOCSO dan EIS Malaysia
• PCB vs Cukai Pendapatan: Apa Beza Sebenar?
• Beza SOCSO, EIS, KWSP & PCB Pada Slip Gaji
• Gaji Minimum Malaysia 2025 & 2026
• Cara Kira Gaji Part-Time Ikut Jam, Hari dan Minggu untuk contoh kiraan gaji ikut jam jika status kerja anda sebenarnya part-time.