Borang B LHDN: e-Filing untuk Individu Berniaga & Freelancer

Borang B ialah Borang Nyata cukai pendapatan bagi individu pemastautin yang menjalankan perniagaan. Pemicunya bukan saiz pendapatan anda dan bukan sama ada anda berdaftar dengan SSM — pemicunya ialah kewujudan punca pendapatan perniagaan pada tahun taksiran berkenaan.

Sebab itu ramai orang makan gaji yang mempunyai kerja freelance atau bisnes sampingan mendapati borang mereka lazimnya Borang B, bukan Borang BE. Borang B tetap mempunyai ruang untuk melaporkan pendapatan penggajian, jadi anda tidak kehilangan tempat untuk melaporkan gaji anda.

DuitMap tidak boleh mengesahkan sama ada aktiviti anda dikira sebagai punca pendapatan perniagaan, dan tidak boleh menghantar borang bagi pihak anda. Pengemukaan berlaku di portal rasmi MyTax. Halaman ini menerangkan sempadan borang, beza hasil dan untung bercukai, rekod yang perlu disediakan, dan bila anda patut melibatkan ejen cukai.

Jawapan ringkas

• Kategori rasmi: individu pemastautin yang menjalankan perniagaan — itulah kategori e-B dalam program memfail Borang Nyata HASiL.
• Apa yang dikira sebagai perniagaan: nota penerangan Borang B menyatakan keuntungan daripada menjalankan perniagaan, perdagangan, pencarian, profesion dan setiap pengilangan, duga niaga atau usaha bercorak perdagangan dikenakan cukai. Perolehan termasuk terimaan kasar daripada penjualan barang dan terimaan daripada pemberian perkhidmatan.
• Tarikh (TT2025): tarikh akhir pengemukaan Borang B ialah 30 Jun 2026, dengan tambahan masa 15 hari untuk e-Filing sehingga 15 Julai 2026.
• Yang dicukai ialah untung, bukan hasil. Perbezaan ini yang paling kerap disalah faham oleh peniaga kecil dan freelancer.
• Rekod perlu disimpan tujuh (7) tahun dari akhir tahun borang nyata itu dikemukakan.

Adakah anda mempunyai "punca pendapatan perniagaan"?

Nota penerangan HASiL memberi definisi yang luas, dan keluasan itu disengajakan. Ia meliputi perdagangan, profesion dan "usaha bercorak perdagangan" — bukan sekadar kedai berdaftar.

Dua salah faham yang perlu dibetulkan:

1. "Saya tak daftar SSM, jadi bukan perniagaan." Pendaftaran perniagaan dan layanan cukai ialah dua perkara berbeza. Definisi dalam nota penerangan HASiL merujuk kepada aktiviti, bukan kepada pendaftaran.
2. "Gaji saya lebih besar daripada pendapatan sampingan, jadi Borang BE." Nisbah itu tidak menentukan borang. Kewujudan punca pendapatan perniagaan yang menentukannya.

Bila anda patut berhenti dan sahkan secara rasmi

• Anda tidak pasti sama ada aktiviti sampingan anda sudah menjadi satu perniagaan.
• Anda mula atau menamatkan perniagaan pada pertengahan tahun.
• Anda ahli kongsi dalam perkongsian — ada ruang berasingan untuk itu, dan perkongsian sendiri mengemukakan Borang P.
• Taraf pemastautin cukai anda tidak jelas bagi tahun berkenaan.
• Anda menerima notis atau arahan daripada HASiL yang menyebut borang tertentu.

Panduan ini menerangkan sempadan umum. Ia tidak boleh mengesahkan kes anda. Rujuk HASiL atau ejen cukai berdaftar apabila jawapannya tidak jelas.

Hasil, perbelanjaan, dan untung bercukai

Ini bahagian yang paling kerap menyebabkan peniaga kecil terkejut dengan bil cukai mereka.

Yang dicukai ialah untung, bukan jumlah wang yang masuk ke akaun. Struktur Bahagian N Borang B (maklumat kewangan perniagaan utama) menunjukkan urutannya dengan jelas:

Contoh mudah: seorang penjual dalam talian menerima RM120,000 setahun (N3). Kos barang yang dijual ialah RM70,000 (N7). Untung kasarnya RM50,000 — dan angka itu masih perlu ditolak dengan perbelanjaan operasi yang dibenarkan sebelum sampai kepada pendapatan larasan perniagaan. Cukai dikira daripada hujung rangkaian itu, bukan daripada RM120,000.

Susut nilai tidak boleh ditolak; elaun modal boleh. Nota penerangan menyatakan tuntutan susut nilai atas aset yang digunakan untuk tujuan perniagaan tidak dibenarkan, tetapi ia dibenarkan sebagai elaun modal yang boleh ditolak daripada pendapatan larasan perniagaan, dengan kadar bergantung kepada jenis aset. Ini bermakna komputer riba atau motosikal penghantaran anda tidak dilayan sama seperti dalam akaun perniagaan biasa.

Untuk memahami perbelanjaan yang lazimnya dibenarkan dan rekod yang perlu ada, rujuk perbelanjaan boleh tolak cukai. Asas layanan cukai bagi milikan tunggal dan enterprise pula ada di cukai enterprise Malaysia.

Untuk anggaran awal sebelum anda menyusun rekod penuh, gunakan kalkulator cukai freelancer. Ia anggaran pendidikan berdasarkan angka yang anda masukkan — bukan keputusan cukai rasmi, dan bukan pengganti kepada pengiraan dalam Borang B.

Gaji dan perniagaan dalam satu borang

Jika anda makan gaji dan berniaga, Borang B menampung kedua-duanya. Struktur Bahagian BA menempatkan pendapatan berkanun perniagaan punca Malaysia di ruang awal, dan pendapatan berkanun penggajian punca Malaysia di ruang berasingan dalam bahagian yang sama.

Beberapa perkara praktikal:

• Bilangan perniagaan perlu dinyatakan. Nota penerangan memberi contoh: seseorang yang menjalankan dua enterprise berbeza mengisi bilangan perniagaan sebagai 2; menukar nama perniagaan pada pertengahan tahun tidak menjadikannya dua perniagaan.
• PCB anda tetap dikira. Potongan PCB daripada gaji anda diambil kira sebagai bayaran cukai yang telah dibuat, sama seperti dalam Borang BE. Lihat PCB vs cukai pendapatan jika anda belum jelas beza keduanya, dan kalkulator PCB untuk anggaran potongan bulanan.
• Ansuran CP500 diambil kira berasingan. Bagi individu yang membuat bayaran ansuran di bawah Notis Bayaran Ansuran (seksyen 107B ACP 1967), nota penerangan menyatakan hanya bayaran bagi tahun taksiran berkenaan dimasukkan — bayaran tunggakan cukai bagi tahun ke belakang tidak diambil kira dalam ruang itu.

Kerugian perniagaan

Jika perniagaan anda rugi, kerugian itu tidak hilang begitu sahaja, tetapi ia juga tidak boleh dibawa tanpa had.

Nota penerangan Borang B menyatakan mulai Tahun Taksiran 2019, kerugian tahun semasa yang tidak dapat diserap hanya dibenarkan dibawa ke hadapan untuk diserap bagi tempoh maksimum sehingga sepuluh (10) tahun taksiran berturut-turut, di bawah subseksyen 44(5F) ACP 1967. Terdapat juga peruntukan khas yang membenarkan kerugian yang belum diserap sepenuhnya dalam Tahun Taksiran 2018 dibawa ke hadapan untuk diserap sehingga maksimum sepuluh tahun taksiran bermula Tahun Taksiran 2019.

Pengiraan ini menggunakan helaian kerja rasmi HASiL. Jika perniagaan anda mempunyai kerugian terkumpul merentas beberapa tahun, ini antara keadaan yang paling berbaloi dirujuk kepada akauntan atau ejen cukai.

Pendapatan perniagaan dari luar negara

Nota penerangan Borang B menyatakan mulai 1 Januari 2022, semua jenis pendapatan luar negara yang diterima di Malaysia oleh pemastautin tertakluk kepada cukai, merujuk kepada Garis Panduan Layanan Cukai Berhubung Pendapatan Yang Diterima Dari Luar Negara (Pindaan). Pendapatan punca luar Malaysia yang telah dikenakan cukai di luar negara boleh menuntut kredit cukai di bawah peruntukan seksyen 132 dan 133 ACP 1967, dan pemastautin yang menuntut kredit itu mesti menyimpan bukti bahawa cukai luar negara telah dikenakan.

Ini relevan kepada freelancer yang menerima bayaran daripada klien luar negara. Layanannya bergantung pada fakta setiap kes — sahkan dengan HASiL atau ejen cukai sebelum membuat andaian.

Tarikh, rekod dan penghantaran

Program Memfail Borang Nyata Bagi Tahun 2026 (dikeluarkan 30 Disember 2025), bahagian Borang Nyata bagi Tahun Taksiran 2025:

Contoh rasmi HASiL menjelaskan kesan terlepas tempoh: Borang e-B TT2025 yang dihantar pada 16 Julai 2026 dianggap lewat diterima mulai 1 Julai 2026, dan boleh dikenakan penalti di bawah subseksyen 112(3) ACP 1967. Tambahan masa bukan tarikh akhir baharu yang selamat.

Setakat semakan terakhir halaman ini (3 Ogos 2026), program memfail bagi tahun 2027 / Tahun Taksiran 2026 belum diumumkan secara rasmi. Kami tidak menyatakan tarikh itu sehingga ia diterbitkan. Semak Program Memfail Borang Nyata.

Rekod: anda tidak melampirkan dokumen semasa pengemukaan, kecuali bagi kes pembayaran balik yang memerlukan Helaian Kerja HK-6, serta HK-8 / HK-9 jika berkenaan. Semua rekod, dokumen dan helaian kerja yang digunakan dalam pengiraan hendaklah disimpan tujuh (7) tahun dari akhir tahun borang nyata itu dikemukakan.

Bagi perniagaan, itu bermakna sistem rekod yang berjalan sepanjang tahun — bukan pencarian resit pada bulan Jun. Yang praktikal: akaun bank berasingan untuk perniagaan, invois bernombor, rekod belian dan stok, serta fail perbelanjaan bulanan.

Bila anda patut melibatkan ejen cukai atau akauntan

Kos khidmat profesional selalunya kecil berbanding risiko taksiran tambahan dan penalti. Pertimbangkan bantuan profesional jika:

• perniagaan anda mempunyai inventori, elaun modal atau aset besar;
• anda mempunyai kerugian terkumpul yang perlu dibawa ke hadapan;
• anda mempunyai lebih daripada satu perniagaan, atau perniagaan yang bermula/berhenti pada pertengahan tahun;
• anda ahli kongsi dalam perkongsian;
• anda mempunyai pendapatan punca luar Malaysia atau tuntutan kredit cukai;
• anda menerima notis taksiran atau surat semakan daripada HASiL.

Kesilapan biasa

1. Kira cukai atas jumlah wang masuk. Yang dicukai ialah untung selepas kos dan perbelanjaan yang dibenarkan.
2. Tuntut susut nilai sebagai perbelanjaan. Susut nilai tidak dibenarkan; elaun modal ialah mekanisme yang betul.
3. Campur akaun peribadi dan perniagaan. Ia menyukarkan pengasingan perbelanjaan yang dibenarkan dan melemahkan rekod anda jika disemak.
4. Guna Borang BE kerana "bisnes kecil sahaja". Saiz tidak menentukan borang.
5. Andaikan tiada pendaftaran SSM bermakna tiada kewajipan cukai. Definisinya berdasarkan aktiviti.
6. Tunggu bulan Jun untuk mula menyusun rekod. Tarikh akhir Borang B lewat sedikit daripada BE, tetapi kerja rekodnya jauh lebih berat.
7. Anggap tambahan masa 15 hari sebagai tarikh akhir sebenar.

Langkah seterusnya

1. Tentukan sama ada anda mempunyai punca pendapatan perniagaan — dan sahkan dengan HASiL jika jawapannya tidak jelas.
2. Sahkan TIN dan akses MyTax anda jika ini kali pertama: cara daftar dan semak TIN di MyTax.
3. Susun rekod perniagaan — jualan, belian, stok, perbelanjaan operasi dan aset. Rujuk perbelanjaan boleh tolak cukai.
4. Anggarkan awal dengan kalkulator cukai freelancer supaya anda tahu anggaran kasar sebelum tarikh akhir.
5. Semak pelepasan peribadi yang anda layak dengan checklist pelepasan cukai dan senarai pelepasan penuh.
6. Hantar melalui MyTax sebelum tarikh akhir, dan simpan slip pengesahan penerimaan e-Borang.
7. Simpan rekod tujuh tahun.

Laluan penuh memfail cukai individu ada di hub e-Filing & cukai individu. Panduan kewangan untuk pekerja gig dan freelancer pula ada di panduan pekerja gig & freelancer.

Nota penting

Halaman ini menerangkan proses cukai pendapatan individu yang mempunyai punca pendapatan perniagaan, berdasarkan nota penerangan dan program memfail rasmi HASiL bagi Tahun Taksiran 2025. Ia bukan nasihat cukai peribadi, bukan kelulusan potongan perbelanjaan, dan tidak boleh mengesahkan borang mana yang sah bagi keadaan anda. Cukai syarikat atau Sdn Bhd, borang majikan (E/EA), SST, CKHT dan e-Invois berada di luar skopnya. Bagi kes yang melibatkan inventori, elaun modal, kerugian terkumpul, perkongsian atau pendapatan luar negara, rujuk HASiL atau ejen cukai berdaftar.

Sumber rasmi

• MyTax — portal rasmi HASiL — pengemukaan e-Filing, semakan akaun dan bayaran.
• HASiL — Nota Penerangan Borang B Tahun Taksiran 2025 (PDF) — sumber bagi definisi pendapatan perniagaan, elaun modal, ruang N3–N8, had kerugian 44(5F), ansuran CP500, pendapatan luar negara dan simpanan rekod 7 tahun.
• HASiL — Program Memfail BN Bagi Tahun 2026 (PDF) — dikeluarkan 30 Disember 2025; tarikh akhir e-B TT2025, tambahan masa e-Filing dan nota penalti.
• HASiL — Program Memfail Borang Nyata — halaman rasmi program memfail bagi setiap tahun.
• HASiL — Muat Turun Borang Individu — titik masuk rasmi kepada borang, helaian kerja dan nota penerangan individu.
• HASiL — e-Perkhidmatan — kewajipan e-Filing bagi kategori individu dan senarai e-Perkhidmatan rasmi.

Disemak pada 3 Ogos 2026. Tahun Taksiran rujukan: 2025 (difailkan pada 2026).